Columns over de Vrijmetselarij, actuele onderwerpen en wat de broeders bezighoudt.
 Afbeelding invoegen



Shalom en evenwicht (door Pakhan) - donderdag 7 december 2017

Shalom, vrede, harmonie en evenwicht (door Pakhan) - donderdag 07 december 2017

In december vieren velen het kerstfeest, dat van oudsher het feest is van licht en van vrede.

Het Hebreeuwse woord "shalom”, dat meestal met "vrede” wordt vertaald omvat méér dan het ontbreken van oorlog. Het woord verwijst naar "welbevinden”, naar "harmonie” en "evenwicht”. Over dat evenwicht, die harmonie gaat dit keer mijn verhaal, dat een persoonlijke visie verwoordt, een visie die zeker niet de uwe hoeft te zijn.

De mens is een geestelijk (spiritueel) en lichamelijk (fysiek) wezen. Deze beide aspecten van de mens zijn niet van elkaar te scheiden, net zo min als energie en materie twee te scheiden zaken zijn. Albert Einstein gaf in zijn bekend geworden formule e=mc2 al het verband aan tussen energie en massa of materie. De twee-eenheid is een fenomeen, dat in alles is terug te vinden en dat door oude culturen, elk op zijn eigen wijze werd vermeld. Zo spreekt de bijbel in het scheppingsverhaal van hemel en aarde, van licht en donker, van boven en beneden, van mannelijk en vrouwelijk.

In de chinese filosofie speelt het gegeven yang/jin een belangrijke rol en carl gustaf jung spreekt over animus en anima in ieder mens. In de natuurkunde kent met positief en negatief geladen deeltjes. We vinden hier ook iets terug in de elektriciteit. Men kan in feite zeggen dat al het bestaande twee polen heeft, die elkaar in evenwicht houden en dat de één niet bestaat en niet kan bestaan zonder de ander. Beide aspecten tonen slechts een deel van het geheel en alléén met elkaar laten ze ons het "geheel” zien. Spreken we bijvoorbeeld over een batterij of accu, dan spreken wij impliciet over de positieve en de negatieve pool, hebben we het over de mens, dan hebben we het over de man en de vrouw, in de individuele mens, over animus en anima (respectievelijk het mannelijk en het vrouwelijk element in het individu. 

Het evenwicht tussen yang en yin is helaas op alle niveaus verstoord. De oude wijsheids-boeken spreken over een totale ontwrichting van dit levengevend en genezend evenwicht. De bijbel noemt deze ontwrichting "zondeval”. Hierbij moet worden opgemerkt dat het begrip "zonde” in de loop der eeuwen een bepaalde betekenis heeft gekregen (niet in het minst door het spreken van de kerk), die het oorspronkelijke woord niet heeft. Het woord zonde is een vertaling van het hebreeuwse "chata”, dat geen ethisch oordeel uitspreekt, een oordeel dat met ons woord "zonde” maar al te vaak wordt meegegeven.

"Chata” betekent letterlijk: het doel missen. Hiermee wordt iets geconstateerd zonder dat daar een waarde-oordeel aan wordt verbonden. De oude wijsheidsboeken zeggen in feite dat door de ontwrichting van het evenwicht tussen yang en yin "het doel wordt gemist”. Dit missen van het doel geldt zowel voor de gehele natuur (in zoverre daarin door de mens is ingegrepen), de totale mensheid als voor het individu in wie het evenwicht (nog) niet is hersteld. In de loop van de geschiedenis zien we pogingen van de mens om het evenwicht te herstellen, helaas tot nu toe, zonder veel resultaat.

Zo zien we bijvoorbeeld na eeuwenlange benadrukking door de kerk van het spirituele, en een veronachtzaming, ja zelfs onderdrukking van het lichamelijke en materiële, een herwaardering van het materiële (bijvoorbeeld het socialisme en communisme), maar aangezien dit tevens een terugdringen van het spirituele betekende (godsdienst is opium voor het volk), werd het evenwicht hiermee niet hersteld, maar sloeg de balans slechts door naar de andere kant en is er nog immer sprake van "chata”, het doel is nog niet bereikt….

Ook een negeren van de intuïtie (een vrouwelijk element) en een over-accentuering van de rede (een mannelijk element) brengt onevenwichtigheid en dus "chata”.

De laatste tijd zien we (gelukkig) hierin een kentering optreden doordat men weer een belangrijke plaats inruimt voor intuitie. Maar ook hier geldt de waarschuwing, dat we ervoor moeten waken dit niet naar de andere kant te laten doorslaan, maar te zoeken naar het evenwicht.

Velen hebben bewust of onbewust gezocht naar herstel van de balans (we denken in deze tijd bijvoorbeeld aan de zogenaamde ecologische beweging, die de aandacht weer richt op het geheel en de samenhang der dingen). Opmerkelijk hierbij is echter, dat de meeste bewegingen beginnen met pogingen om het evenwicht te herstellen in de buiten-wereld en veel mensen daarbij voorbijgaan aan het ontbreken van evenwicht in zichzelf. De uitspraak "verbeter de wereld en begin bij jezelf” heeft nog steeds niet aan geldigheid ingeboet.

De mens heeft als doel het evenwicht te herstellen, in de allereerste plaats het evenwicht in zichzelf. Geestelijke groei houdt per definitie in groeien naar dat evenwicht en agogisch bezig zijn, derhalve: de ander helpen het evenwicht in zichzelf te vinden of te herstellen. Hierbij dient de agoog uiteraard eerst en vooral aan zijn eigen evenwicht te werken. De inhoud die hier aan "agogisch bezig zijn” wordt gegeven zal ook het leidmotief moeten zijn van opvoeding en onderwijs.

In feite heeft ieder mens een tweeledige taak:

1. Het zoeken naar of herstellen van het Evenwicht in zichzelf
2. Het helpen van de ander om dat evenwicht in Hem/haar te vinden, te herstellen.

Deze tweeledige taak zouden we daarom ook terug moeten vinden in de intermenselijke relaties, bijvoorbeeld in de relatie tussen partners, zoals in een huwelijk. Helaas wordt deze taak binnen een relatie vaak niet gezien, laat staan uitgewerkt. Meestal zien partners elkaar als een bezit (dit geldt maar al te vaak ook in de relatie ouders-kinderen)

"Chata” betekent, zagen we reeds, "het doel missen”. In het licht van de hiervoren gezegde over de tweeledige taak van de mens is sprake van chata als we niet werken aan het herstel van het evenwicht in onszelf, maar ook als we de ander niet de mogelijkheid geven het evenwicht in zichzelf te vinden of te herstellen. 

En dat laatste gebeurt daar waar de ene partner de andere de ruimte niet geeft om met het herstel van zijn/haar evenwicht bezig te zijn, dan spreken we nog niet eens van de hulp van de één aan de ander. Daar waar iemand door de ander wordt gezien als bezit wordt hem/haar de ruimte die hij/zij nodig heeft om geestelijk te groeien, onthouden.

En dit is "chata”, dit is zonde in de eigenlijke betekenis van het woord. En juist deze chata, die relaties ontwricht, maakt dat we ook van het begrip "liefde” vaak een onjuist beeld hebben. Liefde wordt dan verlaagd tot: ik hou van je omdat je zo bent (versta echter: zoals ik wil dat je bent), terwijl liefde zou moeten zijn: ik hou van je om dat je existeert, omdat je er bent. Liefde houdt daarom ook in: de ander de ruimte en vrijheid geven om het evenwicht te vinden/herstellen, om ervaringen op te doen om geestelijk te groeien, om ook anderen te ontmoeten die hem/haar bij die groei kunnen helpen. 

In de praktijk zien we hier bitter weinig van, omdat jaloezie (niets anders dan bezitsdrang) onze blik vertroebeld, waardoor we het wezenlijke doel van het leven (in evenwicht komen en in evenwicht brengen) niet meer zien. Jaloezie bindt de ander aan onszelf, degradeert de ander, die voor ons een "jij” zou moeten zijn tot een "het”, een ding, een object dat we bezitten en waar we alléén de eigenaar van willen zijn, een eigendom dat we niet met een ander willen delen. Als we alles wat "liefde” wordt genoemd of "trouw” heel eerlijk (ook tegenover onszelf) analyseren, blijkt in de meeste gevallen de werkelijke lading "egoïsme” en "bezitsdrang” te zijn.

Is het dan zo verwonderlijk, dat velen er niet toe in staat zijn om in evenwicht te komen, laat staan zover te groeien, dat ze ook kunnen helpen bij het hervinden of vinden van het evenwicht. Waar zijn de agogen, die werkelijk in staat zijn anderen te helpen om te groeien naar geestelijke volwassenheid, naar evenwicht in zichzelf?

Reacties:

Er zijn nog geen reacties op dit bericht geplaatst.


Reageren:


Terug naar de vorige pagina >